Debbie's tochten

Na een bijzonder zonnige winterbivakstage rond Davos verplaats ik me iets westelijker richting Thusis om mijn volgende groep op te wachten. De voorspellingen zien er heel wat minder rooskleurig uit. Een zuidelijke Föhnwind begint steeds meer aan te wakkeren en het orgelpunt zou nog komen… Niet zo fijn voor de beleving, wel een bijzonder leerrijke stage voor iedereen.

Inlopen van Obermutten naar Stierva

Afstand: 9,7km, 514m stijgen, 999m dalen

Ondanks het wispelturige weer, blijft de lawinesituatie nog relatief gunstig. Het lawinerisico is door nieuwe driftsneeuwbekkens van 1 naar 2 gestegen. Wat betekent dat we van steile zones van 40° weg moeten blijven, maar die ga je als sneeuwschoenwandelaar hoe dan ook al niet opzoeken wegens ‘mission impossible’.

Ons traject ligt minder goed georiënteerd met een steilere flank noordwest gericht, dus we gaan ter plekke de omstandigheden moeten bekijken. Indien die niet gunstig zijn, maken we rechtsomkeer.

Het uitgebreide netwerk van de Zwitserse postbussen laat toe om je gemakkelijk te verplaatsen, ook naar kleine dorpjes. Obermutten is een eeuwenoude Walser-nederzetting met nog enkele traditionele houten huizen. Het ligt al op 1850m, ideaal om zo meteen de sneeuwschoenen te kunnen aangespen. Ik verkende de dag voordien al de klim naar de Muttner Hora en had zo al een beetje terreinkennis.

De sneeuw dwarrelt naar beneden en de duidelijke skisporen van de dag voordien zijn al zo goed als weggeblazen. Niemand te bekennen vandaag. Met een laaghangend wolkendek en stevige wind is er weinig animo om de voorziene bergtop te beklimmen. Gelukkig voor ons klaart het toch af en toe wat uit. Bij een traditionele hut houden we even halt om de thermos met warme thee en een snack boven te halen.

Goed dat we wat energie getankt hebben want daarna is het één groot ploeterfestijn om de steilere flank te doorkruisen die ik had aangeduid als mogelijk risicovoller. Qua driftsneeuw valt het wel mee, maar door de warmere Föhnwind is de sneeuwkwaliteit verre van ideaal. Mijn deelnemers lijken fysiek niet heel goed voorbereid op dit avontuur en ik blijf dus het grootste deel van het sporen voor mijn rekening te nemen. We vorderen trager dan ingeschat maar iedereen houdt de moed erin. De motivatie zit wel goed.

Opgelucht bereiken we de top van de helling en zetten de lange afdaling richting Stierva in. Op een sneeuwvrije grasbobbel is het tijd om te lunchen. Het panorama is indrukwekkend met brede beboste valleien en witte bergen rondom.

Hoe lager, hoe zachter de sneeuw wordt. Waar de ene vlot wat naar beneden glijdt, zakt de andere pardoes weg. Het wordt er niet simpeler op maar we moeten ons toch wat beginnen spoeden om de bus in Stierva te halen, die niet vaak rijdt. Met een klein effortke lukt het net.

Dag 2: Van Lohn naar Wergenstein

Afstand: 11,2km, 743m stijgen, 844m dalen

Gezien er maar weinig verse sneeuw gevallen is, zakt het lawinerisico terug snel naar 1. Het weer belooft vandaag iets beter te worden met zon en wolken die elkaar afwisselen. ‘Pluk de dag’ is in de bergen het motto.

De postbus zet ons opnieuw perfect op tijd af in het stille dorpje Lohn. De sneeuwschoenroute is niet bruikbaar wegens geen sneeuw; de kale velden liggen iets te hobbelig. Dus is het beter om de bestaande wandelpaden te volgen die bij de start nog verraderlijk glad liggen door ijs.

Onbewust komen we zo wel op een route terecht die in de winter afgesloten is. Op bovenstaand kaartje zie je een rode zone waarbij enkel de lichtgroene paden morgen gebruikt worden. Wie in onze voetsporen zou volgen, doet er goed aan om nog iets verder zuidwestelijk te wandelen.

De top van de Zwölfihorn is ons doel. Daar staan we boven een steile noordflank met witbesneeuwde rotswanden te turen terwijl beneden het lentegroen al tevoorschijn komt. Twee verschillende werelden.

Na dit mooie ommetje zetten we koers richting Wergenstein en oefenen onderweg op het lezen van de stafkaart. Een navigatieapp zegt dan wel waar je bent, maar niet waar je naartoe moet. Een besneeuwd landschap lezen doe je op basis van de hoogtelijnen. Op een windluw plekje in de zon nemen we onze tijd om kaart en kompas ter hand te nemen en onze route in het terrein te herkennen.

De sneeuwkwaliteit is vandaag merkelijk beter en we genieten met volle teugen van het sporen door een maagdelijk landschap. Ook vandaag komen we amper iemand tegen. Je hoeft duidelijk niet de halve wereld af te reizen voor bergen en rust.

Het witte goud verdwijnt helaas bij de laatste honderden daalmeters en het is struinen door heide en gras op weg naar ons berghotel. De enkels moeten zich serieus inspannen op het bultige en steile parcours. Moe maar voldaan schuiven we ’s avonds de voetjes onder tafel voor wat Zwitserse gastronomie. Jaja, ook als winterbivakker kan ik wel eens genieten van wat luxe.

Dag 3: Bezighoudstherapie

Hoewel het lawinerisico nog altijd erg laag is, spreekt het beeld achter het raam boekdelen. Mist en vliegende sneeuw is het enige dat we zien. Het is te guur weer voor lange tochten.

We nemen een uitgebreid ontbijt en houden ons ’s morgens bezig met de voorbereiding van onze geplande tweedaagse tocht met overnachting in de Cufercalhütte. Gezien de onzekere condities bereiden we twee verschillende scenario’s in detail voor.

Intussen geef ik ook nog wat extra inzichten over fysieke voorbereiding, voeding en EHBO. Ook de specifieke richtlijnen voor de reanimatie van een lawineslachtoffer komen aan bod, waarbij je start met 5 beademingen in plaats van 2, om daarna over te schakelen naar het 30:2-ritme.

Na de lunch wagen we ons naar buiten voor een uitgebreide lawine-oefening. De klassieker ‘ik ben mijn sonde kwijt’ mag uiteraard niet ontbreken. Tip: steek hem in de sneeuw zodat hij niet de ganse helling afglijdt… Gelukkig vinden we hem nog terug en je krijgt er wel warm van.

Dag 4-5: Tweedaagse van Sufers naar Andeer

Afstand tweedaagse: 17,2km, 1.050m stijgen, 1.480m dalen

De verse sneeuw zorgt voor een lichte stijging in het lawinegevaar maar theoretisch blijft het mogelijk om de hogere route te nemen naar de Cufercalhütte. Alleen nopen de gure condities met slechte zichtbaarheid en een aanwakkerende wind en sneeuwval ons toch om plan B uit de kast te halen. De route is te lang en uitdagend voor onze groep die fysiek iets minder sterk is. We nemen de postbus naar Sufers om vanuit het dal de berghut te bereiken.

Het zomerwandelpad is zuidgericht en daardoor zo goed als sneeuwvrij. Met de sneeuwschoenen op de rug kunnen we zo snel vorderen. De zon is er zelfs bij en zo hebben we toch een mooi uitzicht op het dorpje Sufers en het half ingevroren stuwmeer. Boven de boomgrens kunnen we de raketten aangespen en worden de rugzakken opnieuw voelbaar lichter.

We maken gebruik van het houten en overdekte balkon van een ingesneeuwd huis om uit de wind te lunchen. Onder de wolken blijft het zicht nog vrij goed, wat handig is om het terrein te kunnen beoordelen en vlot te navigeren.

Daarna begint de wind steeds meer aan te wakkeren. Goed ingeduffeld trekken we letterlijk van het ene houten huisje naar het andere waar we elkaar opwachten. Sommigen blijven iets te lang talmen bij een pauze en ik schud ze kordaat wakker. Dit is geen weer om lang stil te blijven staan. We moeten ook dicht genoeg bij elkaar blijven gezien de zichtbaarheid nu fel vermindert. Mijn handheld GPS-toestel is ons baken, veel handiger met knoppen met dikke handschoenen te bedienen dan een smartphone.

Eindelijk bereiken we de hut en gelukkig opent het sleutelkastje vlot zodat we snel naar binnen kunnen. De keuken is net groot genoeg voor ons zessen en de kachel wordt opgestookt tot het heerlijk warm is in de ruimte.

Terwijl het buiten stormt, beraden we ons over de afdaling. Ik leer de deelnemers hoe ze coördinaten op de kaart kunnen aflezen en invoeren in een GPS-toestel. Om 17u verschijnt de berichtgeving voor de volgende dag. Ondanks de aangekondigde verse sneeuw zou het lawinegevaar op 2 blijven…

Als ik ’s morgens buiten verse sneeuw ga halen om te smelten, trek ik mijn ogen open. Een nieuw lawinebericht bevestigt mijn vermoeden. Er is veel meer sneeuw gevallen dan verwacht en het risico is gestegen naar 3. Alle flanken met steilheden van meer dan 35° moeten vermeden worden. Er is één stuk in de afdaling die hierdoor risicovoller wordt, voor het overige zitten we uit de gevarenzone. Bij de keuze van deze route en de beslissing om alsnog naar de hut te gaan had ik in het achterhoofd dat we er ook nog weg geraken in moeilijkere omstandigheden.

De wind kwam voornamelijk uit het zuiden en dat zie je ook als je de situatie over gans Zwitserland bekijkt. In Ticino is de situatie bijzonder gevaarlijk. Daar viel de meeste sneeuw.

Desondanks zijn alle oriëntaties in het zwart ingekleurd en we merken al snel waarom. Bij elke stap die we nemen zakken we tot onze knieën weg en soms nog wat dieper. Het is echt baggeren om er doorheen te geraken. Ook afdalen vraagt veel energie. Ik gids mijn groep tot we veilig op het plateau van Caritsch zitten. Daar is het delicaatste stuk achter de rug en houden we een langere pauze.

Nu is het de beurt aan de de groep om ons tot in het dal te leiden. Een leerrijke ervaring om te navigeren met een GPS in dit prachtige winterse landschap. Door de dump kunnen we de sneeuwschoenen aanhouden tot in Andeer op 1000m hoogte!

Vorige week moest ik mijn groep nog wijsmaken dat het zeker niet altijd zo’n mooi weer is. Nu kan ik niet genoeg benadrukken dat we een wel erg wispelturige week achter de rug hebben. Maar uitdagend en leerrijk was het zeker!

---

PRAKTISCHE INFO

MOEILIJKHEIDSGRAAD VAN DE TOCHT

Deze regio is vooral geschikt voor dagwandelingen en tweedaagse tochten, met diverse mogelijkheden voor startende sneeuwschoenwandelaars. Heb je geen ervaring, houd je tochtplanning dan wel conservatief. Volg zeker een cursus sneeuw- en lawinekunde (zie later) zodat je het onderscheid kan maken tussen veilige routes en meer risicovolle trajecten.

ROUTE EN BEWEGWIJZERING

De routes werden uitgestippeld met behulp van de betalende tool van Whiterisk omdat je daar stafkaart & ingekleurde hellingsgraden combineert en je in de tool nauwkeurig een goede GPX-route kan uitstippelen. Alpenvereinaktiv (Outdooractive) is een alternatief maar het voordeel van Whiterisk is dat je in Zwitserland groene sneeuwschoentrajecten verschijnen op de kaart die op die manier wel inspiratie kunnen bieden. Opgelet, deze zijn niet gemarkeerd, kunnen lawinegevaarlijk zijn en variëren in moeilijkheidsgraad.

Voor navigatie ben je aangewezen op je eigen kennis van kaart, kompas & digitale navigatietools. Zeker bij mistige condities is een smartphone met navigatieapp die hellingsgraden aanduidt (Whiterisk, Alpenvereinaktiv) onmisbaar! Ideaal heb je ook een back-up toestel zoals een handheld GPS bij die bij slecht weer beter hanteerbaar is met handschoenen. Een smartwatch kan ook werken.

Het blijft ook zelf het terrein lezen om je beste route te bepalen want het sneeuwdek is elk jaar anders en ook de lawine- en sneeuwcondities kunnen ervoor zorgen dat je je route ietwat anders legt.

Je kan de gpx-en van de tochten hier downloaden:

• Dagetappe van Obermutten naar Stierva
• Dagetappe van Mathon naar Wergenstein
• Tweedaagse van Sufers via de Cufercalhütte naar Andeer

De initiële bedoeling was om van Wergenstein door te steken naar de Cufercalhütte via een hele mooie route maar de condities waren helaas niet goed (slecht weer en stijgend lawinegevaar).

Een overzichtskaart van onze tocht vind je hier:

REISPERIODE & SEIZOEN

We liepen deze tocht van 10 tot 14 maart 2025. Februari en maart zijn de beste maanden met normaal voldoende sneeuw. Door de klimaatopwarming krijgt deze regio wel veel minder sneeuw dan vroeger. We merkten op lagere hoogtes dat het landschap snel sneeuwvrij wordt. Door de sneeuwdump konden we uitzonderlijk de laatste dag volledig op raketten naar Andeer op 1000m hoogte lopen, wat uitzonderlijk is. Maar de dagen voordien konden we ze maar boven de 1700m gebruiken.

In de volgende kaart zie je de situatie op dit moment (10 januari 2026) over de relatieve sneeuwhoogte tegenover het langjarig gemiddelde. Momenteel is die maar 50% in die regio, terwijl het westen wel meer sneeuw krijgt.

LAWINEGEVAAR

Lawineberichten zijn te vinden op Whiterisk, er is ook een gratis app. Ga niet zonder kennis van sneeuw- en lawinekunde en ervaring met de veiligheidsuitrusting (lawineslachtofferzoekapparaat, sonde en schop) op stap. Volg een opleiding van 1 dag bij één van de clubs van de Klim- en Bergsportfederatie. Ideaal ga je ook minstens 1 keer mee op sneeuwschoenstage bij één van de clubs. Zo doe je extra ervaring op door onderweg te zijn met een gediplomeerde stageleid(st)er, vooraleer je helemaal zelfstandig je beslissingen moet nemen.

BENODIGDE MATERIAAL

Er werd niet gebivakkeerd op deze tocht maar het kan wel. Je moet wel rekening houden met diverse gebieden die beschermd zijn, op deze kaart kan je die stukken ingekleurd zien. Daar mag je je tentje niet plaatsen.

KAARTEN

Voor de gelopen tochten zijn volgende stafkaarten van Swisstopo (1:25.000) nodig: 1215 Thusis en 1235 Andeer. Deze zijn erg handig om een overzicht te hebben , te oefenen op het kaartlezen en als back-up als je elektronica de mist in gaat.

Opgelet, op een stafkaart staan geen hellingsgraden die erg relevant zijn inzake de beoordeling van lawinegevaar. In de praktijk gebruik je vb. Whiterisk of Alpenvereinaktiv als navigatie-app (neem ook een abonnement om de hellingsgraden te kunnen zien). Je kan via de apps routes en kaarten offline downloaden. Voordeel is dat je dan meteen je positie ziet op een stafkaart ingekleurd met de hellingsgraad. Dat is in de winter in dit soort terrein onontbeerlijk.

BEREIKBAARHEID

Je kan Thusis heel gemakkelijk met de trein bereiken en via diverse postbussen kan je elke richting uit. In Whiterisk zie je de bushaltes staan en kan je ook doorklikken en meteen de uurregeling opvragen.

Parkeren voor meerdere dagen bleek wel mogelijk op de afgesloten parking van de Coop. Bezoekers aan de bakkerij waar we verbleven (zie hieronder) kunnen er een goedkoop parkeerticket kopen. Mijn auto bleef er 5 dagen gewoon staan voor 5 CHF.

OVERNACHTING

In Thusis verbleven we boven een heel mooie bakkerij: Gyger Restaurant Confiserie B&B. De prijzen zijn Zwitsers en je betaalt à la carte voor een ontbijt en avondmaal, maar alles is heel erg lekker en gezellig.

In Wergenstein verbleven we in een soort van berghotel. De kamers zelf zijn bescheiden met gemeenschappelijk sanitair op de gang. De eetzaal zelf is wel comfortabeler. Het is geen goedkoop hotel maar het ontbijt en avondeten waren prima in orde. ’s Morgens krijg je er ook Marschtee. Als je niet van plan bent om door te trekken naar de Cufercalhütte (zoals wij) dan kan je opteren om met de postbus terug te keren naar Thusis of te slapen in Andeer.

Cufercalhütte zou eerst bemand zijn maar werd overgenomen door een nieuwe uitbater en enkel het winterraum bleek beschikbaar. Reserveren is nodig want pas dan krijg je de code om binnen te kunnen. Er is hout ter beschikking om de kachel op te stoken in de kleine leefruimte. We waren er met 6 (maximumcapaciteit). De bron was bevroren (en onvindbaar) dus moesten we sneeuw smelten. In mooi weer een prachtige plek maar we hebben helaas weinig van de omgeving gezien.

BEVOORRADING

In Thusis vindt je een grote supermarkt. In de kleine dorpjes zoals Mathon en Wergenstein is er niets.